नेपालको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्पदामा गहिरो योगदान पुर्याउने नाममध्ये एक नाम हो – शङ्खधर साख्वा। यी महापुरुषको जीवनी र योगदानलाई नेपालका एनिमेटरहरूले २D एनिमेटेड चलचित्रको रूपमा जीवित बनाएका छन्। यस चलचित्रको नाम “शङ्खधरया बाखं” (The Legend of Shankhadhar) हो, जसलाई नेपाल भाषा र नेपाली भाषामा निर्माण गरिएको पहिलो पूर्ण २D एनिमेटेड चलचित्रका रूपमा चिनिन्छ। चलचित्रमा अंग्रेजी सबटाइटल्स पनि राखिएको छ, जसले यसको पहुँचलाई विश्वभर फैलाएको छ।
“शङ्खधरया बाखं” २००० वर्ष पुरानो ऐतिहासिक घटनामा आधारित छ। शङ्खधर साख्वा, काठमाडौंका एक सामान्य व्यापारी थिए, जसले आफ्नो समयका सबै ऋणीलाई माफी दिएर नेपाल संवतको शुरुवात गरे। नेपाल संवत, नेपालकै मौलिक परम्परागत क्यालेन्डर हो, जुन ८७९ ईस्वीको २० अक्टोबरमा सुरु भएको हो। शङ्खधर साख्वाको योगदानलाई यस चलचित्रले मनमोहक एनिमेशनका माध्यमबाट प्रस्तुत गरेको छ । हालै नेपाल संवतले नेपालका सरकारी कागजातमा औपचारिक संवतका रुपमा मान्यता पनि प्राप्त गरिसकेको छ ।
यो चलचित्र एक ऐतिहासिक जीवनी मात्र होइन, नेपालको प्राचीन सांस्कृतिक धरोहर र नेवारी संस्कृति र परम्परालाई पनि यसले सम्मान गरेको छ । शङ्खधर साख्वाको जीवन र महान कार्यको छायांकन मार्फत चलचित्रले नेपाली समाजको धैर्यता, मानवियता, र ऐतिहासिक मूल्यलाई प्रस्तुत गरेको छ ।
शङ्खधर साख्वाको ऐतिहासिक योगदान
शङ्खधर साख्वा कान्तिपुरका एक व्यापारी थिए , उनी एक कल्याणकारी स्वभाव भएका महान समाजसेवी थिए। उनले ८७९ ईस्वीको अक्टोबर २० मा सम्पूर्ण काठमाडौंको ऋण माफी गरे। यस महान कार्यले समाजमा आर्थिक र मानसिक शान्ति ल्याएको थियो र यसको परिणामस्वरूप त्यसै समयदेखि नेपाल संवतको आरम्भ भएको थियो।
नेपाल संवतलाई नेपालको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक क्यालेन्डरको रूपमा मनाइन्छ, जसको प्रमुख उद्देश्य समाजमा समयको मापन र कृषि क्षेत्रको समृद्धिका लागि उपयोगी समय चिन्ह लगाउनु थियो। यसले नेपालको सांस्कृतिक पहिचान र गौरवलाई दृढ बनाएको छ।
चलचित्रको निर्माण र क्रेडिट
यो अद्भुत चलचित्रको निर्माण संयुक्त श्रेष्ठद्वारा लेखन, सम्पादन, निर्देशन र निर्माण गरिएको हो। चलचित्रमा नेपालका ख्यातिप्राप्त कलाकारहरु मदनकृष्ण श्रेष्ठ, मदनदास श्रेष्ठ, राजाराम पौडेल, किरण केसी, सुरेन्द्र केसी, सुरज बज्राचार्य सुनिता राजभण्डारी तथा कर्ण बज्राचार्य लगायत थुप्रै कलाकारहरुले आफ्नो प्रस्तुति दिनुभएको छ ।
एनिमेशन टीममा संयुक्तको साथमा नियुक्त श्रेष्ठ, अन्जना श्रेष्ठ, बिज्ञान प्रजापति , र प्रन्जल कक्षेपति जस्ता प्रतिभाशाली कलाकारहरूको योगदान छ। संगीतमा बिश्व शाहीको रचनात्मक प्रयास छ, जसलाई गंगा थापाले मद्दत गर्नु भएको छ । यस चलचित्रको गीत निशा देसार द्वारा गाइएको छ, र सुभाष राम प्रजापतिले ब्याक्ग्राउण्ड म्युजिकका लागि योगदान गरेका छन्।
“शङ्खधरया बाखं” एनिमेटेड चलचित्रले यांत्रकला स्टुडियोको ब्यानर अन्तर्गत निर्माण भएको हो र यसका लागि विभिन्न सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सल्लाहकारहरूको पनि योगदान छ। सुनिता जुनु राज्भंदारी र सुभाष राम प्रजापति जस्ता नेपाल भाषाका विशेषज्ञहरूले यसको भाषिक शुद्धता र सांस्कृतिक तत्वहरूलाई सुनिश्चित गरेका छन्।
चलचित्रको प्रस्तुति र समर्थन
यो चलचित्रलाई विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मंचहरूमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ। पासा पुचः गुठि युके, नेवाः अर्गनाइजेसन अफ अमेरिका, गुठि अस्ट्रेलिया, ArtCatcher Ltd. Germany, र Gwahali Nepal जस्ता प्रतिष्ठित संस्थाहरूले यसलाई प्रस्तुत गरेका छन्। यसका अतिरिक्त, Microsoft Innovation Centre Nepal ले पनि यसलाई सहयोग पुर्याएको छ।
“शङ्खधरया बाखं” केवल एनिमेसनमा बनाइएको एक ऐतिहासिक चलचित्र मात्र होइन, तर नेपालको सांस्कृतिक पहिचान र परम्परामा नयाँ आयाम थप्ने एउटा महत्वपूर्ण कदम पनि हो। शङ्खधर साख्वा जस्ता महान व्यक्तित्वहरूको जीवनीलाई यस्ता एनिमेटेड चलचित्रमार्फत सजीव बनाउनु, आगामी पुस्ताले आफ्नो ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पत्ति बुझ्न र सम्मान गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
यस एनिमेटेड चलचित्रले नेपाली समाजमा शङ्खधर साख्वाका योगदान र नेपाल साम्बतको महत्वलाई पुनःप्रकाशमा ल्याउने काम गरेको छ। यो चलचित्र नेपाली सिनेमा र एनिमेशनको इतिहासमा एक नयाँ अध्याय थप्ने कार्य हो, जसले विश्वभर नेपाली संस्कृति र इतिहासलाई प्रस्तुत गर्ने एक महत्वपूर्ण माध्यमको रूपमा उभिएको छ । एनिमेसन अत्यन्त मेहनत र सिर्जनशीलताको कर्म हो, जसलाई पुरा गर्न ठूलो लगानी, धैर्यता र कौशलता चाहिन्छ । नेपालको एनिमेसन क्षेत्रको समग्र विकासको लागि यस्ता कोसिसहरुलाइ सबैले प्रोत्साहन गर्नु पर्दछ ।
यदि तपाईंले अझै “शङ्खधरया बाखं – ” हेर्नुभएको छैन भने, यो चलचित्र तपाईंको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक चेतना बुझ्नको लागि अवश्य हेर्नु पर्ने एक प्रमुख कृति हो। यो नेपाल भाषा र नेपाली भाषा दुवैमा उपलब्ध छ ।